Sukkulente

Aus Demo Wiki
Zur Navigation springenZur Suche springen
Datei:Split Aloe.jpg
Sukkulente Pflanzen speichern Wasser in ihren Pflanzenteilen, hier in den Blättern von Aloe vera.

Sukkulenten (von lateinisch sucus für ‚Saft‘ bzw. suculentus für ‚saftreich‘<ref>Gerhard Wagenitz: Wörterbuch der Botanik. Die Termini in ihrem historischen Zusammenhang. 2., erweiterte Auflage. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg/Berlin 2003, ISBN 3-8274-1398-2, S. 316.</ref>) sind saftreiche Pflanzen, die an besondere Klima- und Bodenverhältnisse angepasst sind. Je nach dem Pflanzenorgan, das zur Wasserspeicherung umgebildet ist, wird zwischen Blatt-, Stamm- und Wurzelsukkulenten unterschieden, wobei alle Kombinationen möglich sind. Im Bereich der Anatomie wird flüssigkeitsreiches Gewebe als sukkulent bezeichnet.

Obwohl Kakteen nur einen sehr kleinen Teil aller existierenden Sukkulenten ausmachen, gelten sie als die bekanntesten Vertreter der sukkulenten Pflanzen. Im Sprachgebrauch wird deshalb zwischen Kakteen und „anderen“ Sukkulenten unterschieden.

Wegen der bei den einzelnen Arten sehr unterschiedlich ausgeprägten Sukkulenz ist eine genaue Trennung zwischen sukkulenten und nicht sukkulenten Arten manchmal sehr schwierig. An der Grenzlinie liegen sowohl eher krautige oder holzige Pflanzen als auch solche, die in ihrer Rübenwurzel eher Zucker und Stärke als Wasser speichern. Sukkulenten werden gelegentlich auch als Fettpflanzen bezeichnet.

Familien und Gattungen

[Bearbeiten]

Pflanzenfamilien und -gattungen, in denen sich Sukkulenten befinden, sind in der folgenden Tabelle aufgeführt. Um die Tabelle übersichtlich und lesbar zu halten, sind alle Familien und Gattungen alphabetisch nach ihrem botanischen Namen aufgeführt und mit den deutschen Trivialnamen der Familien, falls vorhanden, ergänzt. An dieser Stelle unberücksichtigt bleiben die deutschen Gattungsnamen, die Autoren der Taxa sowie Angaben über Synonyme und weitere hierarchische Stufen der biologischen Systematik (wie Unterfamilien), die den einzelnen Artikeln zu entnehmen sind.

Familie Gattung Beispielbild
Agavengewächse
(Agavaceae)<ref group="B1">Agavaceae, S. 1–103, 6 Gattungen</ref><ref group="B1">Anthericaceae, S. 236–237, 1 Gattung</ref>
Agave, Beschorneria, Chlorophytum, Furcraea, Hesperaloe, Hesperoyucca, Yucca
Agave victoriae-reginae
Agave victoriae-reginae
Mittagsblumengewächse
(Aizoaceae)
Acrodon, Acrosanthes, Aethephyllum, Aizoanthemum, Aizoon, Aloinopsis, Amphibolia, Antegibbaeum, Antimima, Apatesia, Aptenia, Arenifera, Argyroderma, Aridaria, Aspazoma, Astridia, Bergeranthus, Bijlia, Braunsia, Brownanthus, Calamophyllum, Carpanthea, Carpobrotus, Carruanthus, Caryotophora, Cephalophyllum, Cerochlamys, Chasmatophyllum, Cheiridopsis, Circandra, Cleretum, Conicosia, Conophytum, Corpuscularia, Cylindrophyllum, Cypselea, Deilanthe, Delosperma, Dicrocaulon, Didymaotus, Dinteranthus, Diplosoma, Disphyma, Dorotheanthus, Dracophilus, Drosanthemum, Eberlanzia, Ebracteola, Ectotropis, Enarganthe, Erepsia, Esterhuysenia, Faucaria, Fenestraria, Frithia, Galenia, Gibbaeum, Glottiphyllum, Gunniopsis, Hallianthus, Hammeria, Hartmanthus, Hereroa, Ihlenfeldtia, Jacobsenia, Jensenobotrya, Jordaaniella, Juttadinteria, Khadia, Lampranthus, Lapidaria, Leipoldtia, Lithops, Machairophyllum, Malephora, Marlothistella, Mesembryanthemum, Mestoklema, Meyerophytum, Mitrophyllum, Monilaria, Mossia, Muiria, Namaquanthus, Namibia, Nananthus, Nelia, Neohenricia, Octopoma, Odontophorus, Oophytum, Orthopterum, Oscularia, Ottosonderia, Peersia, Phyllobolus, Pleiospilos, Plinthus, Polymita, Prenia, Prepodesma, Psammophora, Psilocaulon, Rabiea, Rhinephyllum, Rhombophyllum, Ruschia, Ruschianthemum, Ruschianthus, Saphesia, Sarcozona, Sceletium, Schlechteranthus, Schwantesia, Scopelogena, Sesuvium, Skiatophytum, Smicrostigma, Stayneria, Stoeberia, Stomatium, Synaptophyllum, Tanquana, Tetragonia, Titanopsis, Trianthema, Tribulocarpus, Trichodiadema, Vanheerdea, Vanzijlia, Vlokia, Wooleya, Zaleya, Zeuktophyllum
Carpobrotus edulis
Carpobrotus edulis
Lithops hallii
Lithops hallii
Trichodiadema densum
Trichodiadema densum
Fuchsschwanzgewächse
(Amaranthaceae)
Arthraerva, Dendroportulaca, Salicornia
Salicornia europaea
Salicornia europaea
Amaryllisgewächse
(Amaryllidaceae)<ref group="B1">Amaryllidaceae, S. 232–236, 5 Gattungen</ref>
Boophane, Brunsvigia, Cyrtanthus, Haemanthus, Rauhia
Haemanthus albiflos
Haemanthus albiflos
Anacampserotaceae Anacampseros (einschließlich Avonia), Grahamia, Talinopsis
Anacampseros rufescens
Anacampseros rufescens
Sumachgewächse
(Anacardiaceae)<ref group="B2">Anacardiaceae, S. 3–4, 2 Gattungen</ref>
Operculicarya, Pachycormus
Pachycormus discolor
Pachycormus discolor
Doldenblütler
(Apiaceae)
Crithmum, Steganotaenia
Crithmum maritimum
Crithmum maritimum
Hundsgiftgewächse
(Apocynaceae)
Absolmsia, Adenium, Apteranthes, Asclepias, Aspidoglossum, Aspidonepsis, Baynesia, Brachystelma, Caralluma, Ceropegia, Cibirhiza, Cynanchum, Dischidia, Dischidiopsis, Duvalia, Duvaliandra, Echidnopsis, Edithcolea, Fanninia, Fockea, Glossostelma, Hoodia, Hoya, Huernia, Huerniopsis, Ischnolepis, Larryleachia, Lavrania, Madangia, Mandevilla, Marsdenia, Matelea, Micholitzia, Miraglossum, Notechidnopsis, Odontostelma, Ophionella, Orbea, Orbeanthus, Pachycarpus, Pachypodium, Pectinaria, Petopentia, Piaranthus, Plumeria, Pseudolithos, Quaqua, Raphionacme, Rhytidocaulon, Riocreuxia, Sarcorrhiza, Sarcostemma, Schizoglossum, Schlechterella, Stapelia, Stapelianthus, Stapeliopsis, Stathmostelma, Stenostelma, Stomatostemma, Tavaresia, Trachycalymma, Tridentea, Tromotriche, White-Sloanea, Xysmalobium
Edithcolea grandis var. baylissiana
Edithcolea grandis var. baylissiana
Pachypodium brevicaule
Pachypodium brevicaule
Aronstabgewächse
(Araceae)<ref group="B1">Araceae, S. 238–239, 1 Gattung</ref>
Zamioculcas
Zamioculcas zamiifolia
Zamioculcas zamiifolia
Araliengewächse
(Araliaceae)<ref group="B2">Araliaceae, S. 13–14, 1 Gattung</ref>
Cussonia
Cussonia paniculata
Cussonia paniculata
Spargelgewächse
(Asparagaceae)<ref group="B1">Asparagaceae, S. 239–241, 1 Gattung</ref><ref group="B1">Dracaenaceae, S. 269–284, 3 Gattungen</ref><ref group="B1">Eriospermaceae, S. 284–285, 1 Gattung</ref><ref group="B1">Nolinaceae, S. 299–306, 4 Gattungen</ref>
Beaucarnea, Calibanus, Cordyline, Dasylirion, Dracaena, Eriospermum, Myrsiphyllum, Nolina, Sansevieria
Dracaena draco
Dracaena draco
Affodillgewächse
(Asphodelaceae)<ref group="B1">Aloaceae, S. 103–231, 6 Gattungen, 12 Hybridgattungen</ref><ref group="B1">Asphodelaceae, S. 241–256, 2 Gattungen</ref>
Aloe, Astroloba, Bulbine, Chortolirion, Gasteria, Haworthia, Poellnitzia, Trachyandra
Aloe mitriformis
Aloe mitriformis
Korbblütler
(Asteraceae)
Baeriopsis, Coulterella, Crassocephalum, Didelta, Gynura, Kleinia, Osteospermum, Othonna, Polyachyrus, Porophyllum, Pteronia, Senecio, Stevia
Othonna capensis
Othonna capensis
Balsaminengewächse
(Balsaminaceae)<ref group="B2">Balsaminaceae, S. 42, 1 Gattung</ref>
Impatiens  
Basellgewächse
(Basellaceae)<ref group="B2">Basellaceae, S. 43–44, 2 Gattung</ref>
Anredera, Basella
Anredera cordifolia
Anredera cordifolia
Schiefblattgewächse
(Begoniaceae)<ref group="B2">Begoniaceae, S. 45–47, 1 Gattung</ref>
Begonia
Begonia dregei
Begonia dregei
Kreuzblütengewächse
(Brassicaceae)<ref group="B2">Brassicaceae, S. 52–55, 2 Gattungen</ref>
Heliophila, Lepidium
Lepidium phlebopetalum
Lepidium phlebopetalum
Bromeliengewächse
(Bromeliaceae)<ref group="B1">Bromeliaceae, S. 256–257, nur erwähnt, keine Gattungen beschrieben</ref>
Puya laxa
Puya laxa
Balsambaumgewächse
(Burseraceae)<ref group="B2">Burseraceae, S. 56–61, 3 Gattungen</ref>
Beiselia, Bursera, Commiphora
Beiselia mexicana
Beiselia mexicana
Kakteengewächse
(Cactaceae)
Acanthocalycium, Acanthocereus, Ariocarpus, Armatocereus, Arrojadoa, Arthrocereus, Astrophytum, Austrocactus, Aztekium, Bergerocactus, Blossfeldia, Brachycereus, Browningia, Brasilicereus, Calymmanthium, Carnegiea, Cephalocereus, Cereus, Cintia, Cipocereus, Cleistocactus, Coleocephalocereus, Copiapoa, Corryocactus, Coryphantha, Dendrocereus, Denmoza, Discocactus, Disocactus, Echinocactus, Echinocereus, Echinopsis, Epiphyllum, Epithelantha, Eriosyce, Escobaria, Escontria, Espostoa, Espostoopsis, Eulychnia, Facheiroa, Ferocactus, Frailea, Geohintonia, Gymnocalycium, Haageocereus, Harrisia, Hatiora, Hylocereus, Jasminocereus, Lasiocereus, Leocereus, Lepismium, Leptocereus, Leuchtenbergia, Lophophora, Maihuenia, Malacocarpus, Mammillaria, Mammilloydia, Matucana, Melocactus, Micranthocereus, Mila, Myrtillocactus, Neobuxbaumia, Neolloydia, Neoraimondia, Neowerdermannia, Obregonia, Opuntia, Oreocereus, Oroya, Ortegocactus, Pachycereus, Parodia, Pediocactus, Pelecyphora, Peniocereus, Pereskia, Pereskiopsis, Pilosocereus, Polaskia, Praecereus, Pseudoacanthocereus, Pseudorhipsalis, Pterocactus, Pygmaeocereus, Quiabentia, Rauhocereus, Rebutia, Rhipsalis, Samaipaticereus, Schlumbergera, Sclerocactus, Selenicereus, Stenocactus, Stenocereus, Stephanocereus, Stetsonia, Strombocactus, Tacinga, Thelocactus, Turbinicarpus, Uebelmannia, Weberbauerocereus, Weberocereus, Yungasocereus
Carnegia gigantea
Carnegia gigantea
Mammillaria zeilmanniana
Mammillaria zeilmanniana
Carnegia gigantea
Carnegia gigantea
Glockenblumengewächse
(Campanulaceae)<ref group="B2">Campanulaceae, S. 63, 1 Gattung</ref>
Brighamia
Brighamia insignis
Brighamia insignis
Kaperngewächse
(Capparaceae)
Maerua  
Melonenbaumgewächse
(Caricaceae)<ref group="B2">Caricaceae, S. 65–67, 2 Gattungen</ref>
Carica, Jacarathia
Carica chilensis
Carica chilensis
Nelkengewächse
(Caryophyllaceae)
Honckenya
Honckenya peploides
Honckenya peploides
Cochlospermaceae Cochlospermum
Cochlospermum vitifolium
Cochlospermum vitifolium
Commelinagewächse
(Commelinaceae)<ref group="B1">Commelinaceae, S. 257–265, 5 Gattungen</ref>
Aneilema, Callisia, Cyanotis, Tradescantia, Tripogandra
Tradescantia fluminensis
Tradescantia fluminensis
Windengewächse
(Convolvulaceae)<ref group="B2">Convolvulaceae, S. 69–74, 3 Gattungen</ref>
Ipomoea, Stictocardia, Turbina
Ipomoea cairica
Ipomoea cairica
Costaceae Costus  
Dickblattgewächse
(Crassulaceae)
Adromischus, Aeonium, Afrovivella, Aichryson, Cotyledon, Crassula, Cremnophila, Cremnosedum, Dudleya, Echeveria, Graptopetalum, Hylotelephium, Hypagophytum, Kalanchoe, Lenophyllum, Meterostachys, Monanthes, Orostachys, Pachyphytum, Perrierosedum, Phedimus, Pistorinia, Prometheum, Pseudosedum, Rhodiola, Rosularia, Sedella, Sedum, Sempervivum, Sinocrassula, Tacitus, Thompsonella, Tylecodon, Umbilicus, Villadia
Aeonium tabuliforme
Aeonium tabuliforme
Kürbisgewächse
(Cucurbitaceae)
Apodanthera, Brandegea, Cephalopentandra, Ceratosanthes, Citrullus, Coccinia, Corallocarpus, Cucumella, Cucumis, Cucurbita, Cyclantheropsis, Dendrosicyos, Doyera, Eureindra, Fevillea, Gerrandanthus, Gynostemma, Halosicyos, Ibervilla, Kedostris, Marah, Momordica, Neoalsomitra, Odosicyos, Parasicyos, Syrigia, Telfairia, Thladiantha, Trochomeria, Trochomeriopsis, Tumamoca, Xerosicyos, Zehneria, Zygosicyos
Marah macrocarpa
Marah macrocarpa
Davalliaceae Davallia
Davallia canariensis
Davallia canariensis
Didiereaceae<ref group="B2">Didiereaceae, S. 99–101, 4 Gattungen</ref> Alluaudia, Alluaudiopsis, Decarya, Didierea
Didierea madagascariensis
Didierea madagascariensis
Yamswurzelgewächse
(Dioscoreaceae)<ref group="B1">Dioscoreaceae, S. 265–268, 1 Gattung</ref>
Dioscorea
Dioscorea elephantipes
Dioscorea elephantipes
Speerblumen
(Doryanthaceae)<ref group="B1">Doryanthaceae, S. 268–269, 1 Gattung</ref>
Doryanthes
Doryanthes excelsa
Doryanthes excelsa
Heidekrautgewächse
(Ericaceae)<ref group="B2">Ericaceae, S. 102, 1 Gattung</ref>
Sphyrospermum
Sphyrospermum buxifolium
Sphyrospermum buxifolium
Wolfsmilchgewächse
(Euphorbiaceae)
Cnidoscolus, Euphorbia, Jatropha
Euphorbia obesa subsp. symmetrica
Euphorbia obesa subsp. symmetrica
Hülsenfrüchtler
(Fabaceae)<ref group="B2">Fabaceae, S. 244–252, 6 Gattungen</ref>
Delonix, Dolichos, Erythrina, Neorautanenia, Pachyrhizus, Tylosema
Delonix decaryi
Delonix decaryi
Fouquieriaceae<ref group="B2">Fouquieriaceae, S. 253–255, 1 Gattung</ref> Fouquieria
Fouquieria splendens
Fouquieria splendens
Storchschnabelgewächse
(Geraniaceae)
Monsonia, Pelargonium, Sarcocaulon
Sarcocaulon multifidum
Sarcocaulon multifidum
Gesneriengewächse
(Gesneriaceae)<ref group="B2">Gesneriaceae, S. 290–305, 8 Gattungen</ref>
Aeschynanthus, Alsobia, Chirita, Codonanthe, Columnea, Nematanthus, Sinningia, Streptocarpus
Alsobia dianthiflora
Alsobia dianthiflora
Hyazinthengewächse
(Hyacinthaceae)<ref group="B1">Hyacinthaceae, S. 286–299, 15 Gattungen</ref>
Albuca, Bowiea, Dipcadi, Drimia, Hyacinthus, Lachenalia, Ledebouria, Litanthus, Massonia, Ornithogalum, Rhadamanthus, Rhodocodon, Schizobasis, Urginea, Whiteheadia
Bowiea volubilis
Bowiea volubilis
Icacinaceae<ref group="B2">Icacinaceae, S. 305–306, 1 Gattung</ref> Pyrenacantha
Pyrenacantha malvifolia
Pyrenacantha malvifolia
Lippenblütengewächse
(Lamiaceae)<ref group="B2">Lamiaceae, S. 307–326, 7 Gattungen</ref>
Aeollanthus, Dauphinea, Perrierastrum, Plectranthus, Solenostemon, Tetradenia, Thorncroftia
Plectranthus fruticosus
Plectranthus fruticosus
Wasserschlauchgewächse
(Lentibulariaceae)
Pinguicula
Pinguicula cyclosecta
Pinguicula cyclosecta
Blumennesselgewächse
(Loasaceae)<ref group="B2">Loasaceae, S. 327–328, 1 Gattung</ref>
Schismocarpus  
Riemenblumengewächse
(Loranthaceae)<ref group="B2">Loranthaceae, S. 328–329, 1 Gattung</ref>
Tapinanthus  
Malvengewächse
(Malvaceae)
Adansonia, Brachychiton, Cavanillesia, Ceiba, Pseudobombax, Sterculia
Adansonia digitata
Adansonia digitata
Schwarzmundgewächse
(Melastomataceae)<ref group="B2">Melastomataceae, S. 329–330, 1 Gattung</ref>
Medinilla
Medinilla magnifica
Medinilla magnifica
Mahagonigewächse
(Meliaceae)<ref group="B2">Meliaceae, S. 330–331, 1 Gattung</ref>
Entandrophragma
Entandrophragma caudatum
Entandrophragma caudatum
Mondsamengewächse
(Menispermaceae)<ref group="B2">Menispermaceae, S. 332–334, 3 Gattungen</ref>
Chasmanthera, Stephania, Tinospora
Stephania suberosa
Stephania suberosa
Montiaceae Calyptrotheca, Ceraria, Cistanthe, Lewisia, Parakeelya, Portulacaria, Schreiteria
Anacampseros alstonii
Anacampseros alstonii
Maulbeergewächse
(Moraceae)<ref group="B2">Moraceae, S. 334–345, 2 Gattungen</ref>
Dorstenia, Ficus
Dorstenia gigas
Dorstenia gigas
Moringaceae Moringa
Moringa ovalifolia
Moringa ovalifolia
Orchideen
(Orchidaceae)<ref group="B1">Orchidaceae, S. 306–307, nur erwähnt, keine Gattungen</ref>
Phalaenopsis deliciosa
Phalaenopsis deliciosa
Sauerkleegewächse
(Oxalidaceae)<ref group="B2">Oxalidaceae, S. 355–358, 1 Gattung</ref>
Oxalis
Oxalis ortgiesii
Oxalis ortgiesii
Passionsblumengewächse
(Passifloraceae)<ref group="B2">Passifloraceae, S. 359–374, 1 Gattung</ref>
Adenia
Adenia pechuellii
Adenia pechuellii
Sesamgewächse
(Pedaliaceae)<ref group="B2">Pedaliaceae, S. 374–385, 3 Gattungen</ref>
Pterodiscus, Sesamothamnus, Uncarina
Uncarina grandidieri
Uncarina grandidieri
Phyllanthaceae Phyllanthus
Phyllanthus mirabilis
Phyllanthus mirabilis
Kermesbeerengewächse
(Phytolaccaceae)<ref group="B2">Phytolaccaceae, S. 385–386, 1 Gattung</ref>
Phytolacca
Phytolacca dioica
Phytolacca dioica
Pfeffergewächse
(Piperaceae)<ref group="B2">Piperaceae, S. 386–394, 1 Gattung</ref>
Peperomia
Peperomia graveolens
Peperomia graveolens
Portulakgewächse
(Portulacaceae)
Portulaca
Portulaca grandiflora
Portulaca grandiflora
Rötegewächse
(Rubiaceae)<ref group="B2">Rubiaceae, S. 464–472, 7 Gattungen</ref>
Anthorrhiza, Hydnophythum, Hydrophylax, Myrmecodia, Myrmephythum, Phylohydrax, Squamellaria
Myrmecodia tuberosa
Myrmecodia tuberosa
Sandelholzgewächse
(Santalaceae)
Viscum
Viscum minimum
Viscum minimum
Seifenbaumgewächse
(Sapindaceae)<ref group="B2">Sapindaceae, S. 473, 1 Gattung</ref>
Erythrophysa
Erythrophysa alata
Erythrophysa alata
Steinbrechgewächse
(Saxifragaceae)
Tetilla, Bergenia, Saxifraga
Saxifraga exarata
Saxifraga exarata
Nachtschattengewächse
(Solanaceae)
Nolana
Nolana rostrata
Nolana rostrata
Talinaceae Amphipetalum, Talinella, Talinum
Talinum tenuissimum
Talinum tenuissimum
Brennnesselgewächse
(Urticaceae)<ref group="B2">Urticaceae, S. 478–481, 4 Gattungen</ref>
Laportea, Obertia, Pilea, Sarcopilea
Pilea microphylla
Pilea microphylla
Weinrebengewächse
(Vitaceae)<ref group="B2">Vitaceae, S. 482–494, 2 Gattungen</ref>
Cissus, Cyphostemma
Cyphostemma juttae
Cyphostemma juttae
Grasbaumgewächse
(Xanthorrhoeaceae)<ref group="B1">Xanthorrhoeaceae, S. 307, Xanthorrhoea nur erwähnt, keine Gattungen</ref>
Xanthorrhoea johnsonii
Xanthorrhoea johnsonii
Jochblattgewächse
(Zygophyllaceae)
Augea, Zygophyllum
Zygophyllum fruticulosum
Zygophyllum fruticulosum

Literatur

[Bearbeiten]

<references group="B1" />

<references group="B2" />

Einzelnachweise

[Bearbeiten]

<references />

Weiterführende Literatur

[Bearbeiten]
  • U. Eggli, R. Nyffeler: Living under temporarily arid conditions - succulence as an adaptive strategy. In: Bradleya. Band 27, 2009, S. 13–36.
  • R. Nyffeler, U. Eggli: An up-to-date familial and suprafamilial classification of succulent plants. In: Bradleya. Band 28, 2010, S. 125–144.
[Bearbeiten]

Vorlage:Commonscat

Vorlage:Normdaten