<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://demowiki.knowlus.com/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=3._Brief_des_Johannes</id>
	<title>3. Brief des Johannes - Versionsgeschichte</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://demowiki.knowlus.com/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=3._Brief_des_Johannes"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://demowiki.knowlus.com/index.php?title=3._Brief_des_Johannes&amp;action=history"/>
	<updated>2026-04-10T03:23:55Z</updated>
	<subtitle>Versionsgeschichte dieser Seite in Demo Wiki</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.44.2</generator>
	<entry>
		<id>https://demowiki.knowlus.com/index.php?title=3._Brief_des_Johannes&amp;diff=7473&amp;oldid=prev</id>
		<title>imported&gt;Wi-luc-ky: bibliograph. Akt./Erg.; Vorlage:Lang (grc); WiBiLex; Vorlage:B; tk; format-fixes: keine Semikola für Einrückungen außer mit Poem-Syntax; wls; WP:TYP; Vorlage:Normdaten; kat; Gliederung</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://demowiki.knowlus.com/index.php?title=3._Brief_des_Johannes&amp;diff=7473&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-11-05T11:23:12Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;bibliograph. Akt./Erg.; &lt;a href=&quot;/index.php?title=Vorlage:Lang&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Vorlage:Lang (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;Vorlage:Lang&lt;/a&gt; (grc); &lt;a href=&quot;/index.php?title=WiBiLex&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;WiBiLex (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;WiBiLex&lt;/a&gt;; &lt;a href=&quot;/index.php?title=Vorlage:B&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Vorlage:B (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;Vorlage:B&lt;/a&gt;; tk; format-fixes: keine Semikola für Einrückungen außer mit &lt;a href=&quot;/index.php?title=H:Poem&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;H:Poem (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;Poem-Syntax&lt;/a&gt;; wls; &lt;a href=&quot;/index.php?title=WP:TYP&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;WP:TYP (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;WP:TYP&lt;/a&gt;; &lt;a href=&quot;/index.php?title=Vorlage:Normdaten&amp;amp;action=edit&amp;amp;redlink=1&quot; class=&quot;new&quot; title=&quot;Vorlage:Normdaten (Seite nicht vorhanden)&quot;&gt;Vorlage:Normdaten&lt;/a&gt;; kat; Gliederung&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;Neue Seite&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;{{Linkbox Neues Testament}}&lt;br /&gt;
Der &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;3. Brief des Johannes&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; ist der letzte von drei [[Neues Testament|neutestamentlichen]] Briefen in der [[Bibel]], die dem [[Evangelist (Neues Testament)|Evangelisten]] [[Johannes (Evangelist)|Johannes]] zugeschrieben werden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Allgemein ==&lt;br /&gt;
Der 3. Johannesbrief ist mit 218 Wörtern (nach [[Novum Testamentum Graece|Nestle-Aland]]&amp;lt;sup&amp;gt;28&amp;lt;/sup&amp;gt;) der kürzeste Brief im Neuen Testament. Wer ihn verfasst hat, ist unter [[Theologe]]n umstritten. Die Tradition sieht im Evangelisten Johannes den Verfasser. Das wird aber von vielen bestritten, die den Brief entweder dem [[Presbyter]] Johannes, der von [[Papias von Hierapolis|Papias]] erwähnt wird, oder einem anderen Schüler der „[[Johanneischer Kreis|Johanneischen Schule]]“ zuschreiben.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Das Datum der Abfassung wird je nach theologischer Lehrmeinung bei 50&amp;amp;nbsp;n.&amp;amp;nbsp;Chr.&amp;lt;ref&amp;gt;[[Klaus Berger (Theologe)|Klaus Berger]]: &amp;#039;&amp;#039;Kommentar zum Neuen Testament.&amp;#039;&amp;#039; Gütersloher Verlagshaus, Gütersloh 2011, ISBN 978-3-579-08129-8, S. 975.&amp;lt;/ref&amp;gt; bis etwa 130&amp;amp;nbsp;n.&amp;amp;nbsp;Chr. angesetzt. Als Abfassungsort gilt [[Ephesus]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Aufbau und Inhalt ==&lt;br /&gt;
Der Brief ist wie ein klassischer [[antike]]r Privat[[brief]] aufgebaut, allerdings mit dem Unterschied, dass die &amp;#039;&amp;#039;[[Salutatio (Urkunde)|salutatio]]&amp;#039;&amp;#039;, also der sonst übliche Gruß in der Einleitung, fehlt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Briefpräskript ===&lt;br /&gt;
Am Anfang des Briefes, im sogenannten &amp;#039;&amp;#039;Briefpräskript&amp;#039;&amp;#039;, steht die &amp;#039;&amp;#039;Superscriptio&amp;#039;&amp;#039;, also die Absenderangabe. Als Absender wird –&amp;amp;nbsp;wie in {{B|2. Johannes|1|1}}&amp;amp;nbsp;– nur {{lang|grc|Ὁ πρεσβύτερος}} = „Der Älteste“ oder „Der Alte“ ohne weitere Namensnennung angeführt. Der Empfänger ist ein [[Gaius]] ({{grcS|Γάϊος|Gaios}}), über den man im Neuen Testament sonst nichts Weiteres erfährt.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Briefkorpus ===&lt;br /&gt;
Der eigentliche Hauptteil des Briefes, das sog. &amp;#039;&amp;#039;Brief[[Textkorpus|korpus]]&amp;#039;&amp;#039;, lässt sich in vier Abschnitte gliedern:&amp;lt;ref&amp;gt;[[Hans-Josef Klauck]]: &amp;#039;&amp;#039;Der Zweite und Dritte Johannesbrief&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Evangelisch-Katholischer Kommentar zum Neuen Testament.&amp;#039;&amp;#039; Band XXIII, 2). Neukirchener Verlag, Neukirchen-Vluyn 1992, ISBN 3-7887-1420-4, S. 86.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Im ersten Abschnitt, V. 5–8, richtet der Verfasser eine Bitte an Gaius: Er solle die Wander[[missionar]]e auf ihrer Reise unterstützen&lt;br /&gt;
* Im zweiten Abschnitt, V. 9–10, erwähnt der Verfasser Diotrephes, ein Mitglied der Gemeinde, das die Autorität des Verfassers nicht anerkennt und den Missionaren jegliche Unterstützung verweigert.&lt;br /&gt;
* Der dritte Abschnitt, V. 11, weist einen [[Chiasmus|chiastischen]] Aufbau auf:&amp;lt;ref&amp;gt;[[Hans-Josef Klauck]]: &amp;#039;&amp;#039;Der Zweite und Dritte Johannesbrief&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Evangelisch-Katholischer Kommentar zum Neuen Testament.&amp;#039;&amp;#039; Band XXIII, 2). Neukirchener Verlag, Neukirchen-Vluyn 1992, ISBN 3-7887-1420-4, S. 111.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;poem style=&amp;quot;margin-left:2em;&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
: Geliebter, ahme nicht das Schlechte nach,&lt;br /&gt;
:: sondern das Gute.&lt;br /&gt;
:: Wer Gutes tut, ist aus Gott.&lt;br /&gt;
: Wer Böses tut, hat Gott nicht gesehen.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/poem&amp;gt;&lt;br /&gt;
* Im vierten Abschnitt, V. 12, wird eine dritte Person eingeführt, Demetrius, der vom Verfasser sehr positiv beschrieben wird. Dieser Vers veranlasst manche Theologen dazu, im 3. Joh einen [[Empfehlungsschreiben|Empfehlungsbrief]] zu sehen.&amp;lt;ref&amp;gt;Hans-Josef Klauck: &amp;#039;&amp;#039;Die Johannesbriefe&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Erträge der Forschung.&amp;#039;&amp;#039; Band 276). 2., um einen Literaturnachtrag erw. Auflage. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1994, ISBN 3-534-10008-5, S. 84 (Seitenzählung hier identisch mit der 1. Auflage, 1991).&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Briefschluss ===&lt;br /&gt;
Auf den Briefkorpus folgt der &amp;#039;&amp;#039;Briefschluss&amp;#039;&amp;#039; V. 13–15. Der Briefschluss besteht dabei aus der Absichtsbekundung, dass der Verfasser plane, Gaius zu besuchen (V.&amp;amp;nbsp;13–15) und dem Schlussgruß in V.&amp;amp;nbsp;15.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Siehe auch ==&lt;br /&gt;
* [[Katholische Briefe]]&lt;br /&gt;
* [[Briefe des Johannes]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Literatur ==&lt;br /&gt;
* Klaus-Michael Bull: &amp;#039;&amp;#039;Bibelkunde des Neuen Testaments. Die kanonischen Schriften und die Apostolischen Väter. Überblicke – Themakapitel – Glossar.&amp;#039;&amp;#039; 8., veränderte Auflage. Vandenhoeck &amp;amp; Ruprecht, Göttingen 2018, ISBN 978-3-7887-3384-1, Kap.: &amp;#039;&amp;#039;5.4.2. Der 2. Johannesbrief (2Joh)&amp;#039;&amp;#039; ([https://www.die-bibel.de/ressourcen/bibelkunde/bibelkunde-nt/2-johannesbrief-2joh die-bibel.de]); 9., durchgesehene Auflage. Ebenda 2024, ISBN 978-3-525-50069-9.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;!-- neueste zuerst --&amp;gt;&lt;br /&gt;
* [[Udo Schnelle]]: &amp;#039;&amp;#039;Einleitung in das Neue Testament.&amp;#039;&amp;#039; 5. Auflage. Vandenhoeck &amp;amp; Ruprecht, Göttingen 2005, ISBN 3-8252-1830-9, S. 492–498.&lt;br /&gt;
* Stephen S. Smalley: &amp;#039;&amp;#039;1, 2, and 3 John&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Word Biblical Commentary.&amp;#039;&amp;#039; Band 51). Revised Edition. Zondervan Academic, [Grand Rapids, Mich.] 2000, ISBN 978-0-310-10997-6 (englisch).&lt;br /&gt;
* [[Hans-Josef Klauck]]: &amp;#039;&amp;#039;Der Zweite und Dritte Johannesbrief&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Evangelisch-Katholischer Kommentar zum Neuen Testament.&amp;#039;&amp;#039; Band XXIII, 2). Neukirchener Verlag, Neukirchen-Vluyn 1992, ISBN 3-7887-1420-4.&lt;br /&gt;
* Wolfgang Baur: &amp;#039;&amp;#039;Erster, Zweiter und Dritter Johannesbrief&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Stuttgarter kleiner Kommentar.&amp;#039;&amp;#039; [N.&amp;amp;nbsp;F.] Band 17). Verlag Katholisches Bibelwerk, Stuttgart 1991, ISBN 3-460-15471-3.&lt;br /&gt;
* [[Georg Strecker]]: &amp;#039;&amp;#039;Die Johannesbriefe&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Kritisch-exegetischer Kommentar über das Neue Testament.&amp;#039;&amp;#039; Band 14). Vandenhœck &amp;amp; Ruprecht, Göttingen 1989, ISBN 3-525-51621-5.&lt;br /&gt;
* [[Rudolf Schnackenburg]]: &amp;#039;&amp;#039;Die Johannesbriefe&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Herders theologischer Kommentar zum Neuen Testament.&amp;#039;&amp;#039; Band XIII,3). 7. Auflage. Herder, Freiburg 1984, ISBN 3-451-01150-6.&lt;br /&gt;
* [[Rudolf Bultmann]]: &amp;#039;&amp;#039;Die drei Johannesbriefe&amp;#039;&amp;#039; (= &amp;#039;&amp;#039;Kritisch-exegetischer Kommentar über das Neue Testament.&amp;#039;&amp;#039; Abteilung 14). 8. Auflage, 2. Auflage dieser Neuauslegung. Vandenhœck &amp;amp; Ruprecht, Göttingen 1969, {{DNB|457299649}}.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Weblinks ==&lt;br /&gt;
{{Commonscat|Third Epistle of John|3. Brief des Johannes}}&lt;br /&gt;
* {{B|3. Johannes|1–15}} – Text in der Einheitsübersetzung&lt;br /&gt;
* Den 3. Brief des Johannes in verschiedenen Übersetzungen [https://www.bibleserver.com/LUT/3.Johannes1 online] lesen und vergleichen auf [[Bibleserver.com]] (z.&amp;amp;nbsp;B. [[Einheitsübersetzung]], [[Lutherbibel|Luther 1984]], [[Elberfelder Bibel|Rev. Elberfelder]] und [[Neue Genfer Übersetzung]]), auch in anderen Sprachen&lt;br /&gt;
* {{WiBiLex |Referenz=51873 |Autoren=Klaus-Michael Bull |Titel=Johannesbriefe |Datum=2010-12 |Abruf=2024-11-01 |Abruf-verborgen=1}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Einzelnachweise ==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{Normdaten|TYP=w|GND=4073056-6|LCCN=|VIAF=207010521}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{{SORTIERUNG:#:3 Brief des Johannes}}&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Buch des Neuen Testaments|Brief Johannes 3]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Urchristentum]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Johannes (Evangelist)]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Brief (Literatur)]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>imported&gt;Wi-luc-ky</name></author>
	</entry>
</feed>